Myiasis bij kippen: een onderschat maar levensbedreigend probleem

Tijdens de warme zomermaanden zijn vliegen volop aanwezig. Voor kippen brengt dit een extra risico met zich mee: myiasis, ook wel madenziekte genoemd. Bij deze aandoening ontwikkelen vliegenlarven zich op of in de huid van de vogel en voeden ze zich met het omliggende weefsel. Wanneer myiasis niet tijdig wordt opgemerkt en behandeld, kan de aandoening ernstige gevolgen hebben en zelfs fataal aflopen.

Hoe ontstaat myiasis?

Myiasis ontstaat wanneer vliegen hun eitjes tussen de veren van een vogel leggen. Uit deze eitjes komen kleine larven, beter bekend als maden. Deze kunnen zich vervolgens naar de huid verplaatsen en zich daar voeden met beschadigd of levend weefsel.

Een besmetting kan bijzonder snel evolueren. Vliegen kunnen grote aantallen eitjes leggen, waardoor er in korte tijd veel maden aanwezig kunnen zijn. Hoe langer de aandoening onopgemerkt blijft, hoe groter de schade aan de huid en het onderliggende weefsel.

In onze praktijk zien we myiasis voornamelijk bij kippen, zeker wanneer er sprake is van warme temperaturen of omstandigheden waarbij de veren rond de cloaca of staart bevuild zijn.

Wanneer loopt een kip extra risico?

Bepaalde omstandigheden maken kippen gevoeliger voor myiasis:

• Warm weer: bij hogere temperaturen zijn vliegen actiever en neemt het risico toe.

• Wondes: beschadigde huid vormt een aantrekkelijke plaats voor vliegen om eitjes te leggen.

• Diarree: dunne mest kan de veren en huid rond de cloaca bevuilen.

• Cloacaprolaps: een naar buiten gekomen cloaca verhoogt het risico op besmetting.

• Met mest bevuilde veren of huid: bevuiling trekt vliegen aan en maakt het moeilijker om een beginnende besmetting tijdig op te merken.

Wat moet je doen als je eitjes of maden ziet?

Controleer bij twijfel de veren, vooral rond de staart en cloaca. Zie je kleine witte eitjes of al kleine maden tussen de veren, dan is het belangrijk om snel te handelen.

Wanneer de maden zich nog voornamelijk tussen de veren bevinden, kunnen de bevuilde veren voorzichtig worden weggeknipt en kan de aangetaste regio worden gespoeld met een zoutoplossing. Controleer daarna zorgvuldig of er geen eitjes of maden meer aanwezig zijn.

Zie je echter dat er al maden op of in de huid aanwezig zijn, dan is het belangrijk om zo snel mogelijk contact op te nemen met een dierenarts. In dat stadium is een professionele beoordeling en een gepaste antiparasitaire behandeling aangewezen.

Wacht niet af: myiasis kan in korte tijd sterk verergeren.

Hoe kan je myiasis voorkomen?

Een goede dagelijkse controle van je kippen kan helpen om problemen vroegtijdig op te merken. Let daarbij vooral op de volgende zaken:

• Controleer regelmatig de huid en veren, met extra aandacht voor de staart en de cloaca.

• Controleer of er geen wondes aanwezig zijn.

• Houd de veren rond de cloaca zo schoon mogelijk.

• Knip sterk bevuilde veren rond de cloaca eventueel weg.

• Let op diarree of afwijkende mest en neem contact op met een dierenarts wanneer dit aanhoudt. Het is belangrijk om niet alleen de bevuiling, maar ook de onderliggende oorzaak van de diarree aan te pakken.

• Wees tijdens warm weer extra alert op vliegen en controleer je kippen vaker.

  
  

Snel handelen kan levens redden

Myiasis is geen onschuldig probleem. Een kleine wonde of bevuilde veren kunnen, zeker tijdens warme periodes, snel aanleiding geven tot een ernstige besmetting. Door je kippen regelmatig te controleren en bij afwijkingen snel in te grijpen, kan je voorkomen dat een beginnende myiasis uitgroeit tot een levensbedreigende aandoening.

Twijfel je of je kip myiasis heeft? Neem dan zo snel mogelijk contact op met je dierenarts.

©Medibird 2026