"Hapziekte"?!
Mogelijke oorzaken van ademhalingsstoornissen op een rij.
Zeer regelmatig vragen klanten naar het beste middel tegen de zogenaamde “hapziekte”, vooral bij zangvogels zoals goudvinken, botvinken en kanaries. Hierbij is het belangrijk om duidelijk te stellen dat “happen” op zich geen ziekte is, maar eerder een symptoom.
We zien vaak vogels met piepende ademhaling, die kort na inspanning in ademnood komen, of die vochtige veren en natte ogen vertonen. In onderstaande tekst geven we een beknopt overzicht van mogelijke oorzaken die deze symptomen kunnen veroorzaken.
Het is uiteraard essentieel om via gericht onderzoek de onderliggende oorzaak te achterhalen, zodat een correcte behandeling kan worden opgestart zonder kostbare tijd te verliezen.
Parasitair
De belangrijkste parasitaire oorzaak is de luchtpijpmijt (Sternostoma tracheocolum), zoals te zien op de onderstaande figuur. Aangetaste vogels vertonen vaak een typisch knappend geluid en duidelijke ademhalingsproblemen. Wanneer de parasieten zich in het begin van de luchtpijp bevinden, kunnen ze doorgaans eenvoudig worden waargenomen tijdens een klinisch onderzoek.
Bacterieel
Er zijn verschillende bacteriën die het ademhalingsstelsel van vogels kunnen aantasten. Enkele voorbeelden zijn Mycobacterium (zie onderstaande figuur), Salmonella, Yersinia en Chlamydia.
De algemene symptomen kunnen vergelijkbaar zijn met die van een luchtpijpmijtinfectie, maar bij bacteriële infecties is er vaak meer slijm- of ettervorming in de luchtwegen aanwezig. In dat geval kunnen we de volgende symptomen waarnemen: met open bek ademen, niezen, vochtige ogen en neus, enzovoort. Uiteindelijk zal ook de algemene conditie van de vogel achteruitgaan, doordat de bacterie zich kan verspreiden naar andere organen.
Schimmel
Aspergillose infecteert de longen en luchtzakken en kan aanleiding geven tot chronische ademhalingsproblemen. We zien deze aandoening frequent bij papegaaien, maar ook kleinere vogelsoorten zijn hier gevoelig voor.
Viraal
Voor de volledigheid vermelden we dat ook virussen acute ademhalingsstoornissen kunnen veroorzaken, met name Avian influenza (vogelgriep), Newcastle disease en (kanarie)pokken.
Ruimte-innemend proces
Een zeer belangrijke aanvulling bij de oorzaken van ademhalingsstoornissen is elk ruimte-innemend proces. Vogels hebben een uniek ademhalingsstelsel, waarbij naast de longen ook luchtzakken een essentiële rol spelen. Wanneer een orgaan door ziekte vergroot of afwijkend is, neemt het meer ruimte in dan normaal. Hierdoor is er minder “vrije” ruimte in de lichaamsholte beschikbaar, wat de werking van de luchtzakken en dus de ademhalingscapaciteit negatief beïnvloedt. Dit kan uiteindelijk leiden tot duidelijke ademhalingssymptomen. Een typisch voorbeeld van een ruimte-innemend proces is een vergrote lever ten gevolge van Atoxoplasmose.
Wat te onthouden
Er zijn zeer veel verschillende oorzaken die ademhalingsstoornissen (of “happen”) als symptoom kunnen veroorzaken. Hieruit kunnen we ook concluderen dat er geen enkel middel bestaat dat tegen al deze oorzaken werkzaam is.
Met gericht onderzoek kan de onderliggende oorzaak vaak snel worden vastgesteld, zodat de juiste behandeling kan worden opgestart zonder kostbare tijd te verliezen. Elke oorzaak vraagt immers een andere aanpak en therapie.
Bij ademhalingsproblemen is het belangrijk om snel te reageren:
De aandoening kan zich snel verspreiden binnen uw vogelbestand.
Onbehandelde infecties kunnen leiden tot blijvende schade.
©Medibird - 2026
